Dieta przodków - Nowości ze świata nauki

Dodaj do ulubionych

Dieta naszych przodków nazwana popularnie dietą paleo pozwala zrozumieć podstawy ewolucji człowieka.  Dieta paleo w ostatnim czasie cieszy się rosnącą popularnością - no cóż, szukamy naszych korzeni, jednak do wszystkich modnych trendów powinniśmy podejść z umiarem i rozsądkiem.

W dzisiejszym artykule przedstawimy wyniki najnowszych badań naukowych, które pokazują że, gdybyśmy dziś tracili tyle samo czasu co nasi praprzodkowie na przeżuwaniu np. mięsa to prawdopodobnie nasze mózgi nie miały by szansy na zwiększenie swojego rozmiaru. 

 Ile czasu i wysiłku kosztuje nas przeżuwanie pożywienia?  

Zapewne zjadasz co najmniej kilka posiłków dziennie. Niemniej jednak, w przeciwieństwie do naszych przodków, spędzasz na przeżuwaniu minimum czasu oraz jedynie w marginalnym stopniu angażujesz mięśnie. Musisz wiedzieć, że taki sposób spożywania pożywienia jest wysoce unikatowy dla naszego gatunku. Dla porównania przypomnijmy, że nasi najbliżsi krewni, szympansy, spędzają ponad połowę dnia żując pokarm. O wiele bardziej angażują też w to działanie swoje mięśnie.   

Kiedy uproszczono spożywanie posiłków…i jakie były tego konsekwencje?

Wedle najnowszego badania przeprowadzonego przez pracowników Uniwersytetu Harward, nasi przodkowie rozpoczęli upraszczanie swoich przyzwyczajeń żywieniowych już 2 lub 3 miliony lat temu. Zastosowali oni także prymitywne narzędzia do przygotowywania posiłków. Badacze szacują, że opracowane usprawnienia zaoszczędziły ludziom pierwotnym nawet 2.5 miliona ruchów żuchwą rocznie oraz pozwoliły im dalej się rozwijać. Badanie opublikowano 9 marca w magazynie Nature.  

Co wspólnego z ewolucją człowieka ma dieta paleo

Jedną z największych zagadek dotyczących ewolucji rodzaju ludzkiego jest pytanie jak przedstawiciele gatunku Homo erectus wykształcili mniejsze zęby, bardziej pociągłe twarze oraz stosunkowo niewielkie jelita, jednocześnie w dalszym ciągu dostarczając swoim ciałom i umysłom wystarczają ilości energii – i to nawet przed wynalezieniem podstawowych technik gotowania. "Ustaliliśmy, że poprzez przetwarzanie żywności przed spożyciem (głównie mięsa), ludzie pierwotni nie tylko zredukowali wysiłek potrzebny, by właściwie je przeżuć, ale także czerpali więcej energii z posiłku" stwierdziła Katie Zink, autorka badania oraz wykładowczyni pracująca w laboratorium Daniela Liebermana, profesora nauk biologicznych.  

Głównymi zmianami jakie wprowadzili ludzie pierwotni było urozmaicenie diety w taki sposób, aby składała się w 33 procentach z mięsa oraz przetwarzanie żywności – krojenie twardego mięsa i rozdrabnianie warzyw przed ich spożyciem. Zink oraz Lieberman odkryli, że tylko dzięki rzeczonym modyfikacjom przyzwyczajeń żywieniowych wysiłek potrzebny do przeżucia posiłku zmniejszono o 20 procent. Co więcej, tnąc mięso na drobne kawałki przy wykorzystaniu prostych narzędzi dostępnych 2 miliony lat temu, nasi przodkowie spożywali mniejsze, łatwiej przyswajalne porcje posiłków.

 

"Jedzenie mniejszych ilości mięsa oraz wykorzystanie kamiennych narzędzi doprowadziło do znacznego zmniejszenia wielkość szczęki, zębów oraz mięśni odpowiedzialnych za przeżuwanie posiłków" powiedziała Zink.

 

Analiza całego procesu nie była jednak tak łatwa ani przyjemna jak mogłoby się początkowo wydawać.  

 

"Eksperymenty prowadzone przez Katie były bezsprzecznie kreatywne, jednakże niekiedy przyprawiały mnie o mdłości" wyznał Lieberman. "Osoby biorące udział w teście musiały przeżuwać surowe mięso i inne rodzaje posiłków. Następnie nasza specjalistka analizowała rozdrobniony materiał pokarmowy."

 

W badaniu zastosowano odpowiednio wybrane rodzaje mięsa oraz innych posiłków.  

 

Celem zachowania odpowiedniej twardości oraz konsystencji mięsa, przypominającej charakterystykę tego spożywanego przez naszych przodków, Zink i Lieberman zdecydowali się użyć do testów mięsa koziego. Gdy badani je przeżuwali, Zink przy pomocy czujników przyczepionych do ich szczęk mierzyła wykorzystywaną siłę mięśni.  

 

Podczas każdej z prób, respondentom podawano w losowej kolejności pożywienie przygotowane na kilka sposobów. Było to surowe, posiekane, zmielone oraz gotowane kozie mięso, jak również warzywa - w tym marchewki, buraki oraz słodkie ziemniaki. Po przeżuciu pożywienia, badani wypluwali je na tackę, tak aby Zink mogła je sfotografować oraz określić wielkość rozdrobnionych kawałków. 

 

"Zauważyliśmy, że ludzie nam współcześni nie są w stanie zjeść surowego mięsa. Jest to spowodowane innym niż w przeszłości układem zębów. Gdy podaliśmy badanym surowe kozie mięso, żuli je oni bardzo długo nie mogąc rozdrobnić pokarmu na mniejsze kawałki – miał on bowiem konsystencję gumy do żucia" powiedział Lieberman. "Po mechanicznym przetworzeniu mięsa, skuteczność przeżuwania wzrosła kilkukrotnie."

 

Dlaczego przeżuwanie jest tak istotne?

"Umiejętność przeżuwania pokarmu jest jedną z kluczowych umiejętności ssaków" wyjaśnił Lieberman. "Większość gatunków zwierząt, jak na przykład jaszczurki, niemalże zupełnie nie przeżuwają pożywienia. Zamiast tego połykają je w całości. Rozwój umiejętności rozdrabniania pożywienia na mniejsze kawałki umożliwił organizmowi ssaków szybsze przyswajanie dostarczonego pokarmu."

 

Warto nadmienić w tym miejscu, że dieta większości ssaków jest bardzo niskiej jakości. Za przykład posłużyć mogą krowy, stale jedzące trawę lub siano. Spędzają one większość dnia przeżywając posiłek. Nawet bliscy krewni człowieka, małpy, ponad połowę swojego życia poświęcają na rozdrabnianie owoców stanowiących kluczowy element ich diety.  

 

"Ludziom udało się dokonać czegoś niezwykłego. Spożywamy pokarm wyższej jakości niż szympansy jednocześnie poświęcając mniej czasu na jego przeżucie."

 

Modyfikacja przyzwyczajeń żywieniowych przyniosła ze sobą dodatkowe wyzwania

 

Jednym z najistotniejszych składników wysokiej jakości diety jest mięso. Mimo, że zawiera ono wiele kalorii, bardzo trudno jest je pogryźć lub przeżuć. 

 

"Mięso zawiera wiele składników odżywczych, jest jednakże wysoce elastyczne. Odnieść można początkowo wrażenie, że jest ono zrobione z gumy." powiedziała Zink. "Problemem stała się więc niemożność rozdrobnienia go przy pomocy płaskich zębów. Ludzie pierwotni odkryli jednak, że po jego pocięciu dalsze rozdrabnianie nie jest konieczne, jako że mniejsze kawałki pożywienia można połykać w całości. Gotowanie jeszcze bardziej ułatwiło im zaspokajanie głodu."

 

Wstępne przygotowywanie posiłku oraz przyspieszenie jego spożywania przygotowały pole pod jedną z najistotniejszych zmian w stylu życia człowieka rozumnego – pojawienia się łowiectwa i zbieractwa. 

 

"Początkowo mieliśmy duże zęby oraz potężne mięśnie odpowiedzialne za przeżuwanie. Z czasem uległy one znacznemu zmniejszeniu." poinformował Lieberman. "Zarówno te jak i inne zmiany pozwoliły na udoskonalenie mowy jako narzędzia komunikacji oraz – w kwestii biologicznej - zwiększenie objętości mózgu. Ludzie pierwotni opracowali także jedną z najprostszych technik przyrządzania żywności – cięcie mięsa na kawałki oraz rozdrabnianie owoców i warzyw przed ich przeżuciem."

 

Istota przejścia na lepszej jakości dietę oraz uproszczenia procesu przygotowywania i spożywania posiłków staje się bardziej zrozumiała, gdy wyobrazimy sobie jak mogło wyglądać codzienne życie ludzi prehistorycznych miliony lat temu. 

 

"Wyobraźmy sobie, że wybieramy się na polowanie na antylopy, jednakże pod wieczór wracamy z pustymi rękoma. Ówczesnym ludziom przytrafiało się to dosyć często." rozpoczął Lieberman. "Szympansy nie przeżyłyby takiej porażki – nawet po zdobyciu pokarmu późnym wieczorem, musiałby one bowiem przeżuwać je całą noc tracąc czas zarezerwowany zwykle na sen. "  

 

"Łowiectwo i zbieractwo pozwoliło na podział pracy w obrębie jednego plemienia. Jeden z przedstawicieli grupy mógł wrócić z upolowaną zwierzyną, inny – z jadalnymi ziemniakami. Zamiast spędzać całą noc na przeżywaniu surowego posiłku, można było go wstępnie przygotować rozcinając mięso na kawałki i rozbijając warzywa lub owoce kamiennymi narzędziami. Była to bez wątpienia rewolucyjna zmiana!"

 

Mimo, iż na drodze ewolucji zmianom uległo wiele aspektów biologicznych ludzkiej natury, Zink oraz Lieberman są przekonani, że opracowanie metod wstępnego przygotowywania pożywienia przed spożyciem jest również niezwykle istotne.  

 

"Ewoluowaliśmy również dzięki rozdrabnianiu pożywienia" powiedział Lieberman. "Przetwarzanie żywności - początkowo przy użyciu kamiennych narzędzi, a następnie poprzez gotowanie - odegrało istotną rolę w historii naszego rozwoju. Nasze zęby i twarze stały się mniejsze, możliwy stał się dalszy rozwój mowy, powiększył się także nasz mózg…a wszystko to dzięki mniejszej ilości czasu spędzanego na przeżywaniu pokarmu. "

Autor: Stylnazdrowie.pl

Redakcja poleca
comments powered by Disqus

Powrót ↑