Ryby stanowiły ponadprzeciętnie dużą część diety ludzi pierwotnych

Dodaj do ulubionych

Ryby stanowiły ponadprzeciętnie dużą część diety ludzi pierwotnych

Najnowsze badanie przeprowadzone przez ekspertów z Uniwersytetu Lund (Szwecja) pozwoliło w pełniejszym stopniu określić zwyczaje żywieniowe ludzi zamieszkujących Skandynawię w epoce kamienia łupanego (a więc około 10 tysięcy lat temu). Okazało się, że znaczenie ryb w ich diecie było większe niż wcześniej przewidywano. Jeżeli chcielibyśmy żywić się tak jak ludzie pierwotni – i w naszej diecie nie powinno ich zabraknąć.  

Osteolodzy Adam Boethius i Torbjörn Ahlström przeanalizowali znaczenie wybranych źródeł białka w ludzkiej diecie na przestrzeni trzech tysiącleci – od  10 500 do 7 500 tysięcy lat temu. Dokonali oni tego na drodze analizy chemicznej szczątków 80 ludzi z tamtej epoki, których szkielety odkryto na terenie Skandynawii. Testy uzupełniono o analizę osteologiczną materiału pochodzącego z kości zwierząt.

Omawiane badanie jest częścią pracy doktorskiej, w ramach której stosowano rozliczne metody, aby określić wagę, jaką przywiązywali do rybołówstwa ludzie zamieszkujący Skandynawię tysiące lat po cofnięciu się wielkiego lodowca.  

"W osadzie Norje Sunnansund nieopodal Sölvesborg w Szwecji aż połowa spożywanego przez ludzi białka pochodziła z ryb, dziesięć procent z fok, a około 37 procent – ze ssaków lądowych (dzików i jeleni), natomiast jedynie trzy procent ze źródeł roślinnych, jak chociażby grzybów, jeżyn, czy orzechów" poinformował Adam Boethius. "Na wyspie Gotlandii, gdzie żyły jedynie niewielkie ilości ssaków lądowych, ilość białka pozyskiwanego ryb sięgała aż 60 %. Pozostałe czterdzieści procent pozyskiwano z fok, natomiast białko pochodzenia roślinnego miało znaczenie marginalne." dodał ekspert.

 

Przeprowadzony eksperyment wykazał także, że ryby były ważnym źródłem białka również na szwedzkim wybrzeżu zachodnim, jednakże pierwsi osadnicy większą wagę przywiązywali do składników odżywczych pozyskiwanych z fok i delfinów.  

 

Do niedawna naukowcy uważali, że ludzie z epoki kamienia łupanego polowali na zwierzęta lądowe, takie jak chociażby jelenie, tury, czy łosie. Rola ryb w ich diecie była natomiast marginalizowana.

 

"Niezwykle duże znaczenie rybołówstwa w istotny sposób zmieniło nasze zapatrywanie na to, jak żyli ludzie w epoce kamienia łupanego. Połów ryb ma charakter o wiele bardziej stacjonarny niż polowanie na zwierzęta lądowe, co może wskazywać z kolei, że osady zakładane były na terenie Skandynawii wcześniej niż uważali jeszcze do niedawna naukowcy" przyznał Adam Boethius.

 

Powodem, dla którego naukowcy przeoczyli ogromne znaczenie ryb jako źródła pożywiania może być fakt, że nie byli oni zdeterminowani, by odkryć dowody istnienia w zamierzchłych czasach rybołówstwa. Co więcej, ości ryb są o wiele mniejsze i kruchsze niż kości ssaków. To właśnie te ostatnie to przetrwały do czasów obecnych w stanie niemalże nienaruszonym. Podczas wykopalisk, ości ryb są z kolei niemalże niemożliwe do odkrycia i zidentyfikowania.

 

Naukowcy ustalili, że rybołówstwo było ważnym źródłem pożywienia na wszystkich trzech stanowiskach archeologicznych. W ramach prowadzonego badania, analizowane szkielety ludzkie podzielono w zależności od tego, czy pochodziły one z obszarów nadmorskich czy też z osad zlokalizowanych w okolicy wód słodkich. W drugim z przypadków, ludzie z epoki kamienia łupanego łowili przede wszystkim karpie, okonie, szczupaki i miętusy. Na obszarach nadmorskich niepodzielnie królował dorsz, jednakże łowiono także inne ryby, w tym śledzie, czarniaki, plamiaki, rekinki i płocie. Bardzo rzadko poławianio ryby migrujące, takie jak węgorze czy łososie.  

 

"Co ciekawe, wyniki dla poszczególnych grup nie przenikały się. Oznacza to, że osadnicy prowadzili stacjonarny tryb życia i ograniczali się do lokalnych źródeł pożywienia" stwierdził Adam Boethius.

 

Uzyskane wyniki wskazują, że ludzie z epoki kamienia łupanego z czasem stawali się coraz bardziej zależni od rybołówstwa, a niektóre obszary były przez nich zaludniane gęściej niż wcześniej uważano.  

 

"Mimo, że ryby łowić można w niemalże każdej rzece, niektóre obszary były przez ówczesnych ludzi wybierane chętniej. To właśnie w ich okolicach zaczęli oni zakładać osady. Prowadziło to zapewne do agresywnych starć pomiędzy poszczególnymi plemionami, co odzwierciedlać mogą uszkodzenia kości szkieletów odkopywanych podczas badań archeologicznych."

 

"Wzrastające znaczenie połowu ryb przyczyniło się do podziału terytorium. Dla grup prowadzących koczowniczy tryb życia oznaczało to brak możliwości zapuszczenia się na określone tereny, a więc musiały one stale się przemieszczać w poszukiwaniu pożywienia. Z czasem zbieractwo stawało się więc coraz mniej preferowanym sposobem zdobywania pokarmu, jako że zakładanie osad było korzystniejsze i zapewniało większe korzyści" podsumował ekspert.  

 

Wykorzystana metoda badań:

 

Stabilne izotopy węgla i azotu zlokalizowane są we wszystkich partiach ludzkiego ciała, w tym w kościach, odzwierciedlając ludzką dietę. Dzięki ich analizie, możliwe jest określenie prawdopodobnych źródeł pokarmu i na tej podstawie – określenie przyzwyczajeń żywieniowych danej grupy ludzi.  

 

Do przeprowadzenia badania wykorzystano kości 82 najstarszych osadników ze Szwecji oraz Danii. Pobrano próbki ich kości, z których wyizolowano kolagen i przeanalizowano go pod kątem ilości węgla oraz azotu. Dzięki wykorzystaniu modelu opartego na statystyce rozmytej, wartości te można było zestawić z dostępnością zwierząt i roślin na terenach badanych, co pozwoliło na określenie ludzkiej diety w pierwszych tysiącleciach po usunięciu się lodowca z terenu południowej Skandynawii. Aby ustalić jak przyzwyczajenia żywieniowe różniły się w zależności od zamieszkiwanego obszaru, w badaniu ujęto także analizę kości zwierzęcych z wczesnego mezolitu. Badania dowiodły, że zarówno na obszarach nadmorskich jak i w bliskim sąsiedztwie rzek dominowało spożycie ryb, stanowiących główne źródło białka. Uzyskane wyniki wskazują także na występowanie lokalnych różnic odnośnie poławianych gatunków, jednakże stwierdzić można bez wątpienia, że znaczenie rybołówstwa jako takiego było ogromne.

 

Autor: Stylnazdrowie.pl

Redakcja poleca
comments powered by Disqus

Powrót ↑