Olej Rydzowy? Zapomniany olej Rydzowy wraca do łask!

Dodaj do ulubionych

Olej Rydzowy / CamelinaOil

Olej Lniany jest pierwszym i jak dotąd jedynym polskim produktem w WE europejskim rejestrze  produktów tradycyjnych w kategorii olejów i tłuszczów.Ten tłoczony na zimno olej produkowany jest z Camelina sativa, znanego również jako Lnianka. W Polsce znany pod nazwą Oleju Rydzowego, regionalna nazwa to Lnianka : Rydz lub ryżyk odnosi się do czerwonego odcienia nasion.

Tradycyjny produkt z Wielkopolski został 15 czerwca 2009 r., na mocy Rozporządzenia Komisji Europejskiej nr 506/2009, wpisany do unijnego rejestru „Gwarantowanych Tradycyjnych Specjalności” (GTS).

„Rydz” (rydzyk, ryżyk, lennica, lnicznik, judra), to potoczna nazwa „lnianki” (łac. Camelina sativa L.) - jednej z najstarszych uprawnych roślin oleistych, blisko spokrewnionej z rzepakiem.

Poznański botanik prof. Marian Nowiński, pisząc o lniance, zwraca uwagę na znajdowanie nasion tej rośliny podczas prac archeologicznych prowadzonych na Śląsku, Łużycach, w Turyngii i Brandenburgii. Duże ilości nasion znajdowano w wykopaliskach odsłaniających działalność prasłowiańskich ludów kultury łużyckiej oraz na terenie Biskupina, co świadczy o powszechnym występowaniu (a może także uprawie) lnianki już przed trzema tysiącami lat.

 Od tej właśnie powszechności występowania lnianki (rydza), bynajmniej nie z grzybobrań, wywodzi się znane staropolskie powiedzenie: „lepszy rydz, niż nic”

Warto wiedzieć, iż do połowy XX wieku większość olejów jadalnych w Polsce pochodziła z tłoczonych na zimno, charakterystycznych, rdzawych nasion lnianki, więc smak tego oleju powinni dobrze jeszcze pamiętać dzisiejsi 70. i 80. latkowie.  

Przed około 60 laty ze sklepowych półek olej rydzowy został skutecznie wyparty przez olej rzepakowy (rzepak dawał dalece obfitsze plony), a później słonecznikowy i inne oleje jadalne.

Jest olej rydzowy jednym z nielicznych olejów łatwo rozpoznawalnych po charakterystycznym zapachu i cebulowo-gorczycowym (lekko korzennym) smaku. Ma ciepłą, złocistą i  złocisto-zielonkawą barwę.

Kolejną ciekawą jego cechę stanowi wysoka trwałość, mimo dużej zawartości prozdrowotnych a zatem łatwoutlenialnych kwasów tłuszczowych, wynikająca z naturalne bardzo wysokiej zawartości antyutleniaczy (z grupy tokoferoli, do których należy między innymi witamina E).

Skład kwasów tłuszczowych w tym oleju rydzowym jest bardzo korzystny dla naszej diety (kwasy nasycone zaledwie 10-11%, kwasy nienasycone nawet do 90%; w tym: jednonienasycone - około 36% i wielonienasycone, znane jako Omega 3 - około 54%), a jedna łyżeczka dostarczyć może organizmowi niezbędną dzienna dawkę nienasyconych kwasów tłuszczowych obniżających poziom „złego” cholesterolu i  zapobiegających chorobom serca, układu krążenia (miażdżyce i inne) oraz problemom z nadwagą.

Wartość odżywcza 100ml oleju rydzowego to: energia 37 kJ/g (9 kcal/g),  białko 0g, węglowodany 0g, cholesterol 0mg, błonnik 0g, sód 0g, tłuszcz ogółem 93g (w tym kwasów: nienasyconych 7g, jednonienasyconych 32g, wielonienasyconych 54g).

Badania właściwości oleju rydzowego prowadzono w warszawskim Instytucie Żywności i Żywienia, zaś badania kliniczne dowiodły, że poziom „złego cholesterolu u pacjentów, którym olej rydzowy podawano przez dwa tygodnie, spadł aż o 12 %" !!!

Ze względu na lekko korzenny posmak znakomicie nadaje się do wszelkich warzywnych sałatek, surówek czy śledzi w oleju, a także kasz i białego sera. Jego smak i aromat świetnie harmonizuje ze wszelkimi potrawami, do których dodaje się drobno pokrojoną cebulę i czosnek.

Warto wiedzieć, że olej ten był szczególnie popularny w okolicach Szamotuł, a jego spożycie radykalnie wzrastało w okresie postów (okrasa do potraw, a także dodatek do chleba).

Jeszcze kilka lat po wojnie olejarnia szamotulska kontraktowała lniankę u okolicznych rolników, jednak wkrótce jej podstawowym surowcem stał się rzepak, który powoli wypierał lniankę z upraw. (…) Ta stara roślina oleista wraca na pola wokół Szamotuł za sprawą państwa Krystyny i Jerzego Justów, którzy (…) tłoczą właśnie olej z lnianki. Nazwali go olejem rydzowym - bo taka jest ludowa nazwa rośliny, prawdopodobnie wywodząca się od rdzawej, czyli przypominającej kolor rydzów, barwy nasion.

(…) Jerzy Just mówi, że zainteresowali się olejem z lnianki ze względu na jego walory smakowe i zapachowe. (…) Pan Jerzy może mówić o lniance długo i niezwykle interesująco. Zna jej historię, walory, odmiany.

Tę historię państwo Justowie wykorzystują w promocji swojego oleju - w ten sposób pokazują, że jest on wyjątkowy, specyficzny i tradycyjny. No i związany poprzez surowiec z miejscem pochodzenia. Nic dziwnego, że olej rydzowy sprzedaje się doskonale, co wiąże się także z wielkopolskimi zwyczajami kulinarnymi: tłoczony na zimno olej dodaje się do postnej cebuli czy ziemniaków, przyprawia się nim śledzie.(…)

Olej wyrabiany jest w sposób tradycyjny. Lnianka ma bardzo drobne nasiona, więc można je wyciskać tylko prasą hydrauliczną. Takich pras już się nie produkuje, państwo Justowie mają urządzenie pochodzące z lat 60. Aby olej nie stracił swych wartości odżywczych, miazga podgrzewana jest do 38 stopni C. Wyciśnięty olej przepuszcza się przez bawełniane filtry, a następnie odstawia do klarowania. Potem przelewany jest do estetycznych, szklanych butelek.

Wbrew temu, co sądzi się o olejach tłoczonych na zimno, że są wyrobem krótkotrwałym, olej rydzowy można przechowywać przez 6 miesięcy, co również potwierdziły badania Instytutu Żywności i Żywienia.

Klienci docenili walory oleju państwa Justów. Z czasem, a zwłaszcza, jak podkreśla pani Krystyna, gdy otrzymali „Perłę”, mają mnóstwo zamówień. Nie zawsze udaje im się sprostać temu popytowi, choć produkują około 6 tys. l oleju rocznie… - pisze Izabela Byszewska w artykule pt. „W poszukiwaniu tradycji”, opublikowanym na łamach „AgroSmaku” (nr 3/2006).

Przeciwutleniacze (opóźniające m.in. procesy starzenie się skóry) obecne w składzie oleju rydzowego, w tak dużych ilościach, zwróciły także uwagę kosmetologów zalecających stosowanie maseczki odżywczej na nim opartej.

 

Źródło www.potrawyregionalne.pl

Autor: Stylnazdrowie.pl

Redakcja poleca
comments powered by Disqus

Powrót ↑