Czy celiakia i alergia na gluten są tą samą chorobą? Poznaj odpowiedzi ekspertów ds.diety i alergii

Dodaj do ulubionych

 

1. Co to jest celiakia?

Celiakia, czyli glutenozależna choroba trzewna, jest trwałą, utrzymującą się przez całe życie nietolerancją glutenu. Jest chorobą wrodzoną, ogólnoustrojową. Występuje u osób z genetyczną predyspozycją (skłonnością), a ujawnia się w czasie spożywania przez te osoby pokarmów zawierających gluten.

2. Czy celiakia i alergia na gluten są tą samą chorobą?

Nie. Są to różne choroby. Różnią się procesami zachodzącymi w organizmie pod wpływem glutenu i w związku z tym m.in. okresem leczenia dietą bezglutenową. Celiakia jest utrzymującą się przez całe życie nietolerancją glutenu, w której zaprzestanie leczenia dietą bezglutenową naraża pacjenta na powikłania ogólnoustrojowe. Natomiast objawy alergii na gluten, podobnie jak alergii na inne pokarmy (np. mleko) najbardziej nasilone są w pierwszych latach życia. U większości chorych na alergię objawy ustępują w okresie szkolnym. W alergii możliwe jest odczulanie.

3. Co to jest gluten?

Szkodliwy w celiakii gluten jest związkiem występującym w ziarnach pszenicy, żyta, jęczmienia, owsa i w produktach z nich pochodzących: mąka, płatki, kaszki, kasza, otręby. Chorym na celiakię szkodzą pokarmy z nich przygotowane, np. chleb, bułki, ciasta, ciastka, makarony, wafle, pierogi, naleśniki itd., a także pokarmy zawierające ich dodatek, np. w postaci tartej bułki w panierce, skrobi, płatków w musli.

4. Czy celiakia występuje często?

Obecnie ocenia się, że celiakia występuje w Europie z częstotliwością od 1:200 do 1:300, tzn. że co 200 czy 300 człowiek jest obciążony tą chorobą. W rodzinach osób chorych występuje częściej: np. wśród bliźniąt jednojajowych ryzyko wystąpienia choroby u drugiego z bliźniąt wynosi 75%, u pozostałego rodzeństwa - 2,7 - 18%, u rodziców - 0 - 8,8%, potomstwa - 0 - 11%. Badania w Polsce przeprowadzone w latach osiemdziesiątych określiły częstość występowania w celiakii wśród dzieci na 1:1253, ale dotyczyły jedynie osób z zespołem złego wchłaniania.

5. Co dzieje się, jeśli osoba z celiakią spożywa gluten?

Pod wpływem spożywanego glutenu dochodzi do uszkodzenia i zaniku kosmków jelita cienkiego. Kosmki to wypustki i pofałdowania błony śluzowej jelita, a ich zanik prowadzi do zmniejszenia powierzchni jelita biorącej udział w trawieniu i wchłanianiu pokarmów. Jest to przyczyną niedożywienia i objawów, takich jak: niedokrwistość z niedoboru żelaza i(lub) kwasu foliowego, krzywica, osteoporoza, niedobór białka i obrzęki, niedobór witamin A, E, K, D3. Niestrawione cukry są fermentowane przez bakterie jelitowe, a objawem tego są m.in. wzdęcia i bóle brzucha, stolce luźne, kwaśne, sfermentowane. Jednocześnie dochodzi do pobudzenia układu immunologicznego, zwiększonego wytwarzania IgA, powstawania przeciwciał przeciwgliadynowych (= składnik glutenu), przeciwretikulinowych, przeciw endomysium, przeciw transglutaminazie. Te zaburzenia odpowiedzialne są za objawy pozajelitowe w celiakii, takie jak np. zmiany skórne w chorobie Duhringa ("skórna postać celiakii"), ujawnienie się cukrzycy, autoimmunologicznego zapalenia tarczycy, zapalenia stawów.

6. Jakie są objawy celiakii?

U około 20-30% pacjentów choroba ujawnia się we wczesnym dzieciństwie w postaci zespołu złego wchłaniania, na który składa się: wymioty, biegunki, kolki i wzdęcia brzucha, niedokrwistość, krzywica. Dziecko przestaje rosnąć, stwierdza się brak przyrostu lub utratę wagi, zmienia się zachowanie - staje się smutne, drażliwe. Objawy budzą niepokój otoczenia i ta odmiana, tzw. klasyczna postać celiakii, nie jest przeoczana. Znacznie  częściej występują postacie tzw. skąpoobjawowa i latentna. W postaci skąpoobjawowej jedynym objawem choroby może być np. tylko nie poddająca się typowemu leczeniu niedokrwistość, niedobór wzrostu, wczesna osteoporoza, hipolazja szkliwa zębowego, nietolerancja laktozy i afty. Stwierdzana bywa często w cukrzycy insulinozależnej, w zespole Downa i Turnera, wśród krewnych osoby chorej na celiakię.

7. Jak się leczy celiakię? Leczenie w celiakii polega na stosowaniu diety bezglutenowej. Wczesne jej wprowadzenie zapobiega niedożywieniu (np. zaburzeniom wzrostu i pokwitania) i powikłaniom (np. cukrzyca, nowotwory jelita cienkiego) .      

Autor: Adam Nelson

Redakcja poleca

Luki w pamięci: normalne zjawisko czy powód do obaw?

comments powered by Disqus

Powrót ↑