Co wiemy o słodziku? Słodzik czy cukier? Przewodnik po słodzikach

Dodaj do ulubionych

Czy twoim celem jest zmniejszanie kaloryczności posiłków, czy po prostu zdrowsze jedzenie, nie stronisz od słodzików. Zapoznaj się więc z ich zaletami i wadami, by móc dobrze zdecydować, czy spożywać cukier, czy słodzik.

Jeśli próbujesz zredukować ilość cukru i kalorii w twojej diecie, możesz zacząć myśleć o używaniu substytutów cukru, takich jak na przykład słodziki. W tych myślach nie jesteś sam.

Dzisiaj substancje słodzące i inne substytuty cukru są znajdowane w wielu różnych pokarmach dopuszczonych do obrotu jako "bezcukrowe" lub "dietetyczne" - w tym w napojach, gumach do żucia, galaretkach, pieczywie, słodyczach, sokach owocowych, lodach czy jogurtach.

Czym właściwie są te substancje słodzące? I jaka jest ich rola w diecie?

Zamienniki cukru to ogólnie rzecz biorąc wszystkie produkty, które używasz zamiast zwykłego cukru (czyli sacharozy). Sztuczne środki słodzące to jedynie jeden z rodzajów takich zamienników. Poniżej, w tabeli, znajdziesz kilka najpopularniejszych substytutów cukru oraz ich podział.  

 

Sztuczne słodziki

Cukry alkoholowe Nowe słodziki Słodziki naturalne
Acesuflam K Erythritol ekstrakty ze stewii nektar z agawy
Aspartam Hydrogenated starch hydrolysate tagatoza cukier daktylowy
Neotame Isomalt trehaloza koncentrat soku owocowego
Sacharoza Lactitol   miód
Sukraloza Maltitol   syrop klonowy
  Mannitol   melasa
  Sorbitol    
  Xylitol    

 

Termin "substytut cukru" jest dość kłopotliwy, gdyż jego interpretacja jest bardzo szeroka i wciąż otwarta. Nie ma sztywnej regułki określającej, co nim jest, a co nie. Przykładowo, niektórzy nazywają swoje substancje słodzące naturalnymi, chociaż są przetwarzane czy rafirowane, jak dzieje się na przykład w przypadku preparatów stewii. Natomiast niektóre słodziki pochodzą z naturalnie występujących substancji - na przykład sukraloza pochodzi od cukru.

Niezależnie od tego, jak słodziki są klasyfikowane, takie zamienniki cukru nie są żadnym magicznym środkiem, który sprawi, że nasza waga nagle spadnie do tej wymarzonej wartości. Na potwierdzenie tego zdania czytaj dalej

Sztuczne substancje słodzące

Sztuczne substancje słodzące to syntetyczne substytuty cukru, które mogą jednak pochodzić z naturalnych substancji, włączając w to zioła czy sam cukier. Sztuczne substancje słodzące znane są także jako intensywne słodziki z racji swojego bardzo mocnego, słodkiego smaku - wielokrotnie silniejszego od samego cukru.

Zastosowania słodzików

Słodziki są bardzo atrakcyjne, gdyż właściwie nie zawierają kalorii. Ponadto można ich użyć bardzo mało, by efekt był identyczny, jak w przypadku używania zwykłego cukru. Sztuczne środki słodzące są powszechnie stosowane w żywności przetworzonej, w tym w pieczywie, napojach bezalkoholowych, słodyczach, budyniach, żywności w puszkach, dżemach, galaretkach, przetworach mlecznych i dziesiątkach innych produktach spożywczych. Sztuczne słodziki są także popularne w domach. Niektóre z nich mogą być używane przy pieczeniu i gotowaniu. Część przepisów wymaga wtedy modyfikacji ze względu na zmianę objętości dodawanej substancji. Zanim weźmiesz się za pieczenie czy gotowanie z użyciem słodzików, sprawdź ich etykiety i upewnij się, że możesz akurat ten, który masz w tym celu zastosować oraz użyj odpowiedniej ilości. Niektóre sztuczne słodziki mają charakterystyczny posmak. Zalecamy eksperymentowanie, by znaleźć ten, który polubisz najbardziej.

 Potencjalne korzyści zdrowotne

Jedną z zalet słodzików jest to, że nie przyczyniają się one do próchnicy i do ubytków zębów. Mogą one również pomóc przy kontrolowaniu wagi. Jest to jeden z najbardziej atrakcyjnych aspektów sztucznych słodzików - czyli właściwie brak kalorii. W przeciwieństwie do tego, gram cukru zawiera około 4 kalorii. Łyżeczka stołowa cukru to około 4 gramy, co daje 16 kalorii. Dodatkowo, szklanka coli zawiera około 8 łyżeczek cukru, czyli aż 130 kalorii. Jeśli więc potrzebujesz stracić na wadze, produkty sztucznie słodzone mogą być atrakcyjną alternatywą dla zwykłego cukru. Z drugiej strony jednak, pewne badania sugerują, że spożywanie substancji słodzących może być związane ze wzrostem masy ciała, ale nie jest to temat dokładnie zbadany. Cukryca - kolejne zastosowanie słodzików. Ludzie z cukrzycą powinni zamienić cukier na słodziki. W przeciwieństwie do niego, słodziki nie podnoszą poziomu glukozy we krwi, gdyż nie są one węglowodanami. Jednakże z powodu kiepskiego oznaczenia słodzików i niepewnego ich podziału, koniecznie powinieneś skonsultować się z lekarzem, zanim zaczniesz stosować jakikolwiek zamiast cukru jeśli masz cukrzycę.

 Możliwe komplikacje zdrowotne

Sztuczne słodziki są brane pod lupę od wielu, wielu lat i są badane przez długi okres czasu. Krytycy twierdzą, że takie sztuczne substancje słodzące mogą powodować wiele chorób, w tym także raka. To głównie z powodu badań prowadzonych około 1970 roku, w których powiązano sacharynę z rakiem pęcherza moczowego u szczurów laboratoryjnych. Z tego względu sacharynie przyklejono etykietkę ostrzegawczą, bowiem może być ona szkodliwa. Zgodnie z poglądami National Cancer Institute i innych tego typu organizacji, nie ma rzetelnych dowodów na to, że sztuczne słodziki, które są dopuszczone na amerykańskim rynku mogą być przyczyną raka czy innych, mniej lub bardziej poważnych problemów zdrowotnych. W ograniczonych ilościach słodziki są na ogół bezpieczne, nawet dla kobiet w ciąży. Badania na bezpieczeństwo takich słodzików pozytywnie przeszła także sacharyna! Zawartość sztucznych słodzików w żywności jest regulowana przez Food and Drug Administration. Wszystkie słodziki muszą być zatwierdzone i sprawdzone przez FDA, nim wejdą na rynek. W niektórych przypadkach FDA określa substancję jako GRAS, czyli "ogólnie uznaną za bezpieczną". Substancje GRAS, np. wysoko przetworzone preparaty stewii, są uważane przez wykwalifikowanych specjalistów na podstawie danych naukowych za bezpieczne do codziennego stosowania, lub mają one tak długą historię na rynku, że są ogólnie uważane za bezpieczne i nie wymagają zatwierdzenia FDA przed sprzedażą. FDA wystosowało również zalecenie dziennego spożycia każdego sztucznego słodzika (ADI). Jest to maksymalna ilość, którą można spożywać każdego dnia i która będzie dla nas bezpieczna. ADI są sto razy mniejsze niż najmniejsze ilości, jakie mogłyby wywołać jakikolwiek negatywny skutek zdrowotny. Warto pamiętać, że słodziki spożywane w ilościach powyżej 50g, a czasami już nawet powyżej 10g mogą wywołać biegunkę, gazy jelitowe czy wzdęcia. Czytaj dokładnie etykiety.

 

Cukry alkoholowe i nowe słodziki

Cukry alkoholowe (poliole) są węglowodanami występującymi naturalnie w niektórych owocach i warzywach, choć mogą być one także otrzymane sztucznie. Nie są one uważane za intensywne, gdyż nie są mocniejsze od cukru. W rzeczywistości jest z nimi różnie. FDA także reguluje ich stosowanie. Cukry alkoholowe nie są uważane za niekaloryczne albo nieodżywcze słodziki, gdyż zawierają kalorie, ale jest ich zdecydowanie mniej, niż w zwykłym cukrze, co również czyni je atrakcyjną alternatywą dla niego. Mimo swojej nazwy, cukry alkoholowe nie pochodzą ani nie są alkoholem. Nie zawierają etanolu, który się znajduje w ogólnodostępnych alkoholach. Najnowsze środki słodzące są kombinacją różnych substancji słodzących. Jednym z nich jest stewia. Substancje takie jak ona ciężko dopasować do jednej kategorii ze względu na sposób oraz środki, z jakich jest wykonana. Należy także pamiętać, że choć FDA zatwierdziła wysoko przetworzoną stewię jako środek słodzący, nie zatwierdziła całego liścia stewii albo ekstraktów z niej do stosowania w tym celu.

Tagatoza i trehaloza są kolejnymi nowymi słodzikami, zaliczonymi przez FDA do substancji GRAS. Tagatoza jest niskowęglowodanowym słodzikiem podobnym do fruktozy, także występującym naturalnie. Jest ona jednak wytwarzana z produktów mlecznych. Produkty zawierające tagatozę nie mogą być oznakowane jako produkty bezcukrowe. Trehaloza natomiast występuje w grzybach

Ksylitol (alkohol cukrowy) jest to cukier pochodzenia naturalnego pozyskiwany najczęściej z brzozy. Jest równie słodki jak zwykły cukier, ale zawiera o 40% kalorii mniej. Jeśli optycznie porównamy ksylitol ze zwykłym cukrem praktycznie nie zauważymy różnicy, ale w działaniu to dwa przeciwieństwa. Ksylitol nie fermentuje w przwodzie pokarmowym tak, jakglukoza, fruktoza, sacharoza i laktoza. Podobnie jak cukier może być stosowany do przeróbki w wysokich temperaturach.  

Zastosowanie cukrów alkoholowych

Te cukry na ogół nie są wykorzystywane podczas przygotowywania żywności w domu. Przeciwnie, są one w wielu przetworzonych produktach spożywczych i innych, takich jak czekolady, cukierki, desery mrożone, gumy do żucia, pasty do zębów, płyny do płukania ust, pieczywo, pasty owocowe itp. Cukry alkoholowe są często włączane do innych słodzików, by wzmocnić ich smak. Sprawdź etykietę żywności, aby zobaczyć, jakie słodziki zawiera. Etykiety mogą zawierać dokładne nazwy takie jak ksylitol, lub po prostu termin "cukier alkoholowy".  

Naturalne substancje słodzące

Naturalne substancje słodzące są substytutami cukru, które są często promowane jako zdrowsza opcja niż przetworzony cukier stołowy lub inne substytuty. Ale nawet takie słodziki są często poddawane obróbce i uszlachetnianiu.

Zastosowania naturalnych substancji słodzących

Naturalne substancje słodzące mają wiele zastosowań zarówno w domu jak i w żywności przetworzonej. Są one czasami dodatkami do cukru. Mogą być używane do słodzenia napoi takich jak herbata czy koktajle oraz deserów, placków, wafli czy wypieków.

Potencjalne korzyści zdrowotne naturalnych substancji słodzących

Chociaż naturalne zamienniki cukru mogą wydawać się zdrowsze niż przetworzony cukier stołowy, to ich skład nie różni się zbytnio od cukru. Tak samo jak miód i cukier - oba kończą w organizmie jako fruktoza i glukoza. Wybierz naturalny słodzik ze względu na jego smak, nie na to, co teoretycznie może dać.

Możliwe problemy zdrowotne wynikające ze spożywania naturalnych słodzików

Tak zwane naturalne słodziki są z reguły bezpieczne. Ale nie ma dowodów na to, że przynoszą jakiekolwiek korzyści zdrowotne. Dodatkowo używając za dużo takich substancji, bez względu na to, jak zdrowe by nie były, i tak może to spowodować problemy zdrowotne takie jak próchnica, otyłość czy wzrost trójglicerydów. Należy również pamiętać, że miód może zawierać niewielkie ilości bakterii i ich zarodników, które mogą produkować toksyny jadu kiełbasianego. Ze względu na to, miód nie powinien być podawany dzieciom poniżej 1 roku życia.

Umiar jest kluczem

Wybierając substytut cukru, dobrze się doinformuj i nie licz na przykład na cudowne właściwości odchudzające tych substancji. One mogą ci pomóc ograniczyć kalorie, ale nie są one środkami magicznymi i muszą być używane z umiarem. Dodatkowo, tylko dlatego, że na opakowaniu jest napisane "bez cukru" nie znaczy to, że dany produkt jest wolny od kalorii. Jeśli jesz za dużo produktów bezcukrowych, wciąż możesz przytyć. I pamiętaj, że przetworzona żywność nie jest tak pełnowartościowa, jak te nieprzetworzone produkty. Mimo że może nie zawierać tyle cukru, co owoce czy warzywa.

Autor: Melina Lam

Redakcja poleca
comments powered by Disqus

Powrót ↑